Parmak ampütasyonundan sonra yara neden zor kapanır? Taban yağ yastığı flebi

Diyabetik ayak yaralarında enfeksiyon bir parmağa ve o parmağın tarak kemiğine ulaştığında, sık uygulanan tedavilerden biri parmağın tarak kemiğinin ucuyla birlikte alınmasıdır. Bu ameliyata “ışın ampütasyonu” denir. Ameliyat enfeksiyonu temizler, ama geride yaranın kapanmasını zorlaştıran bir boşluk bırakır.

Bu yazı, Prof. Dr. Muzaffer Altındaş ve arkadaşlarının 2005 yılında Plastic and Reconstructive Surgery dergisinde yayımlanan çalışmasına dayanmaktadır.

Sorun: geride kalan boşluk

Parmak ve tarak kemiğinin ucu alındığında ayakta bir boşluk, cerrahların deyişiyle bir “ölü boşluk” kalır. Bu boşluk yaranın ilk seferde kapanmasını zorlaştırır. Yarayı kapatmak için komşu tarak kemiklerini birbirine yaklaştırmak gerekebilir; bu da kemiklerin tabanından kesilmesini gerektirebilir ve ayağın geri kalanında istenmeyen açılanmalara yol açabilir.

Çözüm: ayak tabanının kendi yağ yastığı

Ekip bu boşluğu doldurmak için ayak tabanındaki kalın deri ve yağ yastığından hazırlanan bir doku parçası, yani taban yağ yastığı flebi (plantar dermo-yağ yastığı flebi) kullanmıştır. Bu doku, alınan kemiğin ucunu örter ve boşluğu hastanın kendi dokusuyla doldurur.

Sonuçlar

• 1996–2003 yılları arasında orta parmaklarından birinde veya birkaçında ışın ampütasyonu yapılıp bu yöntemle kapatılan 38 hasta incelendi. 33 hastada tek, 5 hastada birden fazla orta parmak alınmıştı.
• Akut enfeksiyonu olan 14 hastada ayak sırtındaki açıklık ayrıca ince bir deri yamasıyla (deri grefti) kapatıldı.
• 38 hastanın 35’inde iyileşme sorunsuz seyretti. Kalan 3 hasta (%8) da yerel yara bakımıyla iyileşti.
• Yaraların tamamen kapanması ortalama 40 gün sürdü.
• Hastalar ortalama 3,5 yıl izlendi; bu sürede hiçbir hastada ameliyat bölgesinde yeniden yara açılmadı.

Bu yöntemin yararları

Yazarlara göre taban yağ yastığı flebi:

• Ölü boşluğu doldurarak yaranın ilk seferde kapanmasını sağlar.
• Komşu kemiklerin kesilmesine gerek bırakmaz; böylece ayakta istenmeyen açılanmalar önlenir.
• Komşu eklemlerin zayıf eklem kapsülünü destekler.
• Ayak tabanında kalın ve dayanıklı bir yüzey oluşturur. Bu “yastık etkisi” yaranın tekrarlama riskini azaltır ve rahat yürümeyi sağlar.

Hasta için ne anlama geliyor?

Parmak ampütasyonu, diyabetik ayakta enfeksiyonu kontrol altına almak için sık yapılan bir ameliyattır. Ancak ameliyattan sonra yaranın nasıl kapatıldığı, iyileşme süresini ve yaranın tekrarlayıp tekrarlamayacağını doğrudan etkiler. Bu nedenle ampütasyon, yalnızca enfeksiyonu temizlemeyi değil, ayağın ileride sorunsuz kullanılabilmesini de hedefleyerek planlanmalıdır. Hangi yöntemin size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Kaynak

Altındaş M, Çınar C. Promoting primary healing after ray amputations in the diabetic foot: the plantar dermo-fat pad flap. Plast Reconstr Surg. 2005;116(4):1029-34. PubMed

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi ve tavsiyesinin yerine geçmez. Tanı ve tedaviye ilişkin kararlar, hastanın durumu değerlendirilerek hekim tarafından verilir.