Topukta ve orta ayakta iyileşmeyen yaralar: kas flebiyle onarım

Ayak, yürümek için mükemmel bir mimariye sahiptir. Ama bu karmaşık yapı, yara iyileşmesi söz konusu olduğunda işleri zorlaştırır. Özellikle topuktaki ve ayağın dış-orta kısmındaki yaralar, diyabetik ayakta iyileştirilmesi en zor yaralar arasındadır.

Bu yazı, Prof. Dr. Muzaffer Altındaş ve arkadaşlarının 2013 yılında Annals of Plastic Surgery dergisinde yayımlanan çalışmasına dayanmaktadır.

Buzdağı gibi yaralar

Ekip, diyabetik ayak cerrahisindeki uzun deneyimine dayanarak önemli bir gözlemde bulunmuştur: Bazı topuk yaraları bir buzdağına benzer. Deride küçük görünen yaranın altında, topuktaki yağ yastığında çok daha geniş bir hasar olabilir.

Ayağın dış kenarının orta kısmı da yaranın sık görüldüğü bir bölgedir. Özellikle beşinci tarak kemiğinin ayak bileği kemikleriyle birleştiği yer belirgin bir çıkıntı oluşturur. Bu bölge tekrarlayan darbe ve basıya açıktır; burada açılan yara ayağın diğer bölümlerine kolayca yayılabilir.

Neden kas flebi?

Kemiğin, eklemin veya tendonun açığa çıktığı bu yaralar, ölü dokular temizlendikten sonra kanlanması iyi bir dokuyla kapatılmalıdır. Kas dokusu bunun için uygun bir seçenektir: Bol kanlanır ve kemiğin üzerinde kalın, dayanıklı bir örtü oluşturur.

Çalışmada kullanılan kas, ayağın dış kenarında bulunan ve küçük parmağı dışa açan küçük bir kastır (abduktor digiti minimi kası). Kas, kanlanması korunarak yaranın üzerine çevrilir; gerektiğinde üzeri ince bir deri yamasıyla (deri grefti) kapatılır.

Sonuçlar

• 2003–2010 yılları arasında, kemiği ve eklemi tutan ayak yarası olan 17 diyabet hastası bu yöntemle tedavi edildi.
• Hastaların tamamında yara tamamen iyileşti.
• Ortalama yaklaşık 2 yıllık izlemde hiçbir hastada yara tekrarlamadı.
• Kas, yürürken darbeleri emen, dayanıklı bir örtü olarak işlev gördü.

Hasta için ne anlama geliyor?

Yazarların vurguladığı önemli bir ilke şudur: Her diyabetik ayak yarası, bulunduğu yer ve hangi dokuları etkilediği dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmeli ve her yara için en uygun onarım yöntemi seçilmelidir. Aynı görünen iki yara için en doğru tedavi farklı olabilir.

Bu kas flebi, topukta ve ayağın dış-orta tabanında kemiğin, eklemin veya tendonun açığa çıktığı küçük ve orta büyüklükteki yaralarda özellikle yararlı bir yöntemdir. Hangi yöntemin uygun olduğu; yaranın büyüklüğüne, yerine ve ayağın kanlanmasına göre hekim tarafından belirlenir.

Topukta veya ayak tabanında uzun süredir kapanmayan bir yaranız varsa, yaranın derinliğinin ve kemiğe ulaşıp ulaşmadığının bir hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Yüzeyde küçük görünen bir yara, altında çok daha geniş bir hasarı gizliyor olabilir.

Kaynak

Altındaş M, Çeber M, Kılıç A, Saraç M, Diyarbakırlı M, Bağhaki S. A reliable method for treatment of nonhealing ulcers in the hindfoot and midfoot region in diabetic patients: reconstruction with abductor digiti minimi muscle flap. Ann Plast Surg. 2013;70(1):82-7. PubMed

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi ve tavsiyesinin yerine geçmez. Tanı ve tedaviye ilişkin kararlar, hastanın durumu değerlendirilerek hekim tarafından verilir.